کتاب رساله کنوزالمعزمین یکی از رساله های کهن به زبان فارسی است که در زمینه تعویذات, خواص حروف و اعداد, عزائم و نیرنجات نوشته شده است. این اثر به طور سنتی به ابوعلی سینا نسبت داده میشود، اما انتساب آن به پزشک و فیلسوف بزرگ ایرانی همیشه محل بحث و گفت و گوی پژوهشگران بوده است.
انتساب به بوعلی سینا؛ تأیید یا رد؟
مرحوم جلال الدین همائی, مصحح و محقق این رساله, پس از بررسی دقیق ادله موافقان و مخالفان انتساب کتاب به ابنسینا, چنین نتیجه میگیرد:
«کهنگی سبک نگارش کتاب کنوز المعزمین غیرقابل انکار است اما اینکه این اثر دقیقاً متعلق به دوره شیخ الرئیس و تألیف قلم او باشد, به عقیده من دلیلی جز همان مواردی که در فصل ادله انتساب ذکر کردیم وجود ندارد. والله اعلم.»
به عبارت دیگر قدمت متن قطعی است اما انتساب قطعی آن به بوعلی سینا اثبات نشده است.
این کتاب با عنوان «خودآموز و آموزش فن علوم غریبه» نیز توسط انتشارات سکندری منتشر شده و تصحیح آن همچنان بر اساس کار جلالالدین همائی انجام گرفته است.
ساختار کلی کتاب
کتاب رساله کنوزالمعزمین از دو بخش اصلی تشکیل شده که هر بخش دربردارنده هفت مقاله (فصل) است. در ادامه نگاهی به محتوای هر بخش می اندازیم.
بخش اول: هفت مقاله در حروف, کواکب و اعمال روحی
مقاله اول – طبیعت حروف
در این مقاله از طبیعت ذاتی حروف سخن به میان آمده. پس از بیان حکایتی درباره تأثیر طلسم, حروف ابجد بر اساس چهار عنصر اصلی (آب, خاک, آتش, هوا) تقسیم بندی میشوند.
مقاله دوم – استخراج اسامی کواکب
نویسنده توضیح میدهد که هر یک از کواکب زحل, مشتری, مریخ, عطارد, قمر و شمس با کدام حروف اشاره میشوند تا تأثیرات مطلوب حاصل آید.
مقاله سوم – دخنه (بخور) کواکب
در این قسمت آموزش داده میشود که برای استفاده از تأثیر هر سیاره, چه نوع بخوری باید آماده کرد و مواد تشکیل دهنده هر بخور چیست.
مقاله چهارم – لباس و زینت کواکب
برای به کارگیری تأثیر هر سیاره, فرد باید لباس مخصوصی بپوشد و انگشتری خاص به دست کند. این مقاله جزئیات این پوشش و زیورآلات را بیان میکند.
مقاله پنجم – تکسیر اسم خود با اسامی کواکب
ابتدا بخور و لباس مربوط به هر سیاره در ساعت اختصاصی آن فراهم میشود. سپس «تکسیر» انجام میگیرد؛ یعنی حروف اسم شخص به صورت جداگانه نوشته شده و با اسم تکسیرشده هر سیاره ترکیب میگردد تا نتیجه مطلوب حاصل شود.
مقاله ششم – نسبت کواکب با کارهای مختلف
در این مقاله مشخص میشود که برای هر نوع کاری، کدام سیاره و به چه میزان باید خوانده شود.
مقاله هفتم – اعمال جلب محبت
آخرین مقاله بخش اول به روشهایی اختصاص دارد که برای ایجاد محبت و جلب دل دیگران و منحصر کردن آن فرد برای خود مفید دانسته شده است.
بخش دوم: خواتم سبعه سیاره و شرایط استفاده
بخش دوم کتاب به «خواتم سبعه سیاره» (هفت مُهر مرتبط با هفت سیاره) و خواص و تصاویر آنها میپردازد.
مؤلف تأکید میکند که این بخش علمی شریف است و بدون نیت خالص و توجه به ذات الهی نه تنها مقصود حاصل نمیشود، بلکه نتیجه معکوس نیز ممکن است به همراه داشته باشد.
این بخش (در نسخه یا چاپ دیگر کتاب) شامل هفت فصل است:
فصل اول – اعمال و متعلقات کواکب
بیان میکند که هر سیاره در چه نوع عملی و به چه صورتی کاربرد دارد.
فصل دوم – منسوبات کواکب
اشاره به این دارد که چیزهای منتسب به هر سیاره, برای کدام دسته از مردم مفید است.
فصل سوم – ضدیت و دوستی کواکب
توضیح میدهد که برخی سیاره ها با یکدیگر سازگار و برخی ناسازگارند.
فصل چهارم – دخنه کواکب
دوباره به بخورهای مربوط به هر سیاره میپردازد اما با جزئیات فنیتر.
فصل پنجم – شرح حروف ابجد
بیان میکند که ۲۸ حرف ابجد چگونه تقسیم شوند تا خواص لازم از آنها به دست آید.
فصل ششم – خواص حروف
تعیین میکند کدام حروف یابس (خشک) و کدام مرطوبند؟ کدام گرم و کدام سرد هستند؟
فصل هفتم – ترکیب اسماء
نهایی ترین بخش که نشان می دهد چه ترکیبی از نام ها موجب محبت بین دو نفر میشود و چه ترکیبی باعث کدورت و بغض میان افراد میگردد.
نتیجه گیری
کتاب رساله کنوزالمعزمین, صرفنظر از درستی یا نادرستی انتساب آن به بوعلی سینا، یک اثر ارزشمند در زمینه علوم غریبه به زبان فارسی است که ساختاری نظاممند از حروف، کواکب و اعمال روحی ارائه میدهد. مطالعه آن برای پژوهشگران تاریخ علوم، ادیان و باورهای کهن ایرانی خالی از فایده نیست.
برچسب: رساله کنوزالمعزمین















دیدگاهها0
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.